Waadhoeke steunt klinkend erfgoed met forse subsidies
Friese Orgelkrant 2025
Met royale subsidies aan de stichtingen Orgel Franeker en Compagnie Barrevoet geeft de gemeente Waadhoeke dit en volgend jaar het goede voorbeeld
voor behoud van het fraaie orgelbezit in de gemeente. CDA-raadslid Marijn Kamerling gaf de aanzet tot de unaniem door de politiek omarmde
steun voor het klinkend erfgoed. De zelfverklaarde 'orgelnerd' uit Franeker vertelt over zijn fascinatie.
Als jong kind kroop domineeszoon Marijn tijdens kerkdiensten in Sexbierum graag bij Gerrit de Vries op de orgelbank of op een
stoel er net naast. "Geen idee waarom, het interesseerde me gewoon." Heel goed herinnert hij zich ook nog de zomeravondconcerten
op Vlieland, waar zijn vader als consulent van de kerk soms wekenlang met zijn gezin verbleef. “Organist Otto Roelofsen uit
Kimswerd organiseerde daar concerten en ik luisterde bij hem in zijn chalet achter de pastorie naar klassieke muziek. Ik heb ooit in
de Nicolaaskerk daar liggen slapen bij een concert van Charles de Wolff."
Toen hij in juli 2013 twintig werd, organiseerde de student geschiedenis (Rijksuniversiteit Groningen) op zijn verjaardag een concert in
de Franeker Martinikerk met de beroemde Ton Koopman. Cadeautje met wat sponsoring en voor de liefhebbers zelfs een 'Bachhap'
met linzen in het naastgelegen restaurant De Doelen.
Geen wonder dat Kamerling daarna als bestuurder betrokken raakte bij de Stichting Orgel Franeker. Inmiddels is hij uit de leiding
ervan, maar helpt hij nog graag met bijvoorbeeld de kaartverkoop bij concerten. Na zijn studie geschiedenis volgde nog een master
beleid, bestuur en politiek in Groningen. Dat alles resulteerde in een baan als ambtenaar bij de gemeente Súdwest-Fryslân. Hij was er
vier jaar projectmanager duurzaamheid. Inmiddels is hij alweer twee jaar werkzaam als projectmanager duurzaamheid in het Stadskantoor
van de gemeente Leeuwarden.
Het lijkt logisch dat Marijn Kamerling als domineeskind belandde bij het CDA. "Maar in Groningen kwam ik ook bij de borrels van
de VVD. Toen ik in 2019 terugkwam naar Franeker werd ik gevraagd voor het bestuur van het CDA Waadhoeke. Een leuke club.
In 2022 solliciteerde ik voor een plek op de kandidatenlijst. Als nummer 5 kwam ik in de gemeenteraad."
Duurzaamheid, binnenstad, Franeker academiestad en enkele dorpen zitten in het pakket van het inmiddels 31-jarige raadslid.
Ook is hij voorzitter van het presidium en daarmee tweede vervanger van burgemeester Marga Waanders.
Kerkelijk is hij in zijn woonplaats Franeker, waar hij samenwoont met zijn vriendin, nog geregeld in de Martini te vinden. Als ruimzinnig
gelovige, vertelt hij, die de bijbel niet letterlijk neemt, maar als een leidraad voor hoe je met anderen moet leven. Daarbij vertelt
hij dat hij erg kan genieten van het orgelspel van Jochem Schuurman. "Ook in de begeleiding van liederen. Liturgie en muziek spreken
me aan."
In 2023 begon Kamerling zijn duurzaamheidsmissie ook toe te passen in zijn raadswerk: het orgelbezit verdiende bescherming
en goede conservering. Vooral omdat kerkgang en -lidmaatschap achteruitgaan en gebouwen met mooie orgels worden afgestoten.
"Het werd mijn kindje", zegt hij zelfs. Als oppositiepartij is het best moeilijk om op dit soort thema's te scoren, weet hij.
De CDA-fractie diende bij het gesprek over het financiële meerjarenperspectief een motie in bij het college om te onderzoeken
of er een Waadhoeke-organist kon worden benoemd. Die zou de allure van het rijke orgelbezit van de gemeente meer op de kaart
moeten zetten. Het oudste instrument van de provincie klinkt immers al sinds 1675 in de Salviuskerk van Dronryp. Franeker pronkt
met een fraai orgel met pijpen uit 1517. In Minnertsga staat voorts een bijzonder Belgisch klavier. Gedurende vijftien jaar waren
orgels in Vrouwenparochie, Baaium, Deinum, Berltsum, Oosterbierum en Sexbierum bovendien onder handen genomen. De gemeentebespeler
zou bij gelegenheden en ceremonies op kunnen treden.
De motie voor een gemeente-organist werd uiteindelijk ingewisseld voor een betere stap in het behoud en de promotie van het in
kerken klinkend erfgoed. Unaniem besloot de raad tot steun aan een tweejarig project in 2025 en 2026. "Terwijl we best grote
meningsverschillen hebben over zaken die we aan willen pakken. Dit heeft een onschuldig karakter, denk ik." De Stichting Orgel Franeker
ontvangt 54.500 euro. De Stichting Compagnie Barrevoet mag ruim 24.000 euro besteden aan vier orgeltheatervoorstellingen
'O Cielo', geschikt voor een breed publiek en gratis toegankelijk.
"Vanuit de commissie Franeker zet Pieter Oosterhof workshops op voor de jeugd. Scholen moeten hapklare brokken krijgen.
Hun programma is te vol om de kennismaking met het orgel aan hen over te laten. Het is ook heel bijzonder dat er extra geld is uitgetrokken
om een reeks gratis activiteiten en evenementen mogelijk te maken." Marijn Kamerling verwacht dat er flink reclame
gemaakt zal worden voor het openingsconcert op zaterdag 24 mei in de Franeker Martinikerk met het Roder Jongenskoor en
de populaire organist Jochem Schuurman. Voorafgaand daaraan is ook nog de excursiedag van Stichting Organum Frisicum op 5
april in Dronryp, Franeker, Menaam en Minnertsga een aanrader.
"Het bijzondere aan de orgels in die kerken is dat er heel verschillende soorten orgelmuziek op bijzondere wijze kunnen klinken. Zo
is Josef Rheinberger heel mooi in Franeker, leent Sexbierum zich goed voor Max Reger en is Minnertsga perfect voor de barok van
Francois Couperin. Hopelijk kunnen we hiermee als gemeente verder gaan na de evaluatie van wat er de komende jaren aan moois
gebeurt."
WIEBE VAN DER HOUT
'Partijen actief houden om initiatieven te ontplooien'
Friese Orgelkrant 2025
Aan de kant van de ontvangers van de subsidie van de gemeente Waad hoeke voor het orgelbezit geeft Jochem Schuurman antwoord op een aantal vragen.
Hij is organist van de Martinikerk in Franeker en tevens artistiek adviseur van de Stichting Orgel Franeker.
Wat betekent deze subsidie voor jullie als stichting?
"Het is een unieke gebeurtenis. Subsidies in deze mate en omvang zie je niet bij gemeenten. Dat wij zo geholpen worden om het historische orgelbezit
beter op de kaart te zetten, vooral ook bij degenen die er minder bekend mee zijn. Je kunt nu programma's maken die je zonder ondersteuning niet kunt
opzetten. Ik hoop ook dat andere gemeenten hierin volgen."
Hoe ziet je de toekomst van het orgelbezit in de gemeente Waadhoeke?
"Het probleem of zoals ze tegenwoordig zeggen de uitdaging is dat het bezit groot is en bijzonder. Monumentenzorg is er voor onderhoud en restauratie,
maar voor een toenemend aantal instrumenten dreigt het gebruik te klein te worden. De kerkdiensten lopen terug, steeds vaker worden ze te weinig
bespeeld, soms alleen met de kerst. Dat speelt vooral in kleine dorpen. De subsidie wordt gebruikt om meer publiekelijk met de orgels te doen buiten
de kerkelijke functie. Behalve gewone orgelconcerten kun je ook denken aan excursievormen door op één dag diverse orgels te bezoeken. Je kunt dan
combinaties maken met bijvoorbeeld een koor of een stomme film. Wij zijn al bezig met een combinatie van Bach en Escher. Ook willen wij kinderen echt bij
het orgel laten komen, ook boven."
Zie jij na 2026 kansen op nieuwe subsidies?
"Het is zaak dat wij nu programma's neerzetten die succesvol zijn, bezoekers trekken. Hopelijk wil de gemeente er dan mee doorgaan, maar dat is afwachten.
Het is aan de politiek. Wij zullen er ook andere fondsen voor moeten interesseren. Partijen actief houden om nieuwe initiatieven te ontplooien."
Waarom zou de gemeente hebben gekozen voor twee grotere projecten en niet voor kleinere bedragen verdeeld over meer initiatieven?
"Dat weet ik niet, maar het zou kunnen dat ze gekozen hebben voor grotere initiatieven. Er zijn niet eens zoveel kleine commissies. Nog steeds kunnen die bij
de gemeente terecht met verzoeken om bijdragen voor initiatieven. Waadhoeke kan ze dan doorsturen naar ons om als een soort koepel financieel bij te springen
met de middelen die wij ontvangen."
Wat is jouw rol in de projecten die jullie uitvoeren?
"Ik ben artistiek adviseur, geen officieel lid van het bestuur. In Franeker zal ik zeker buiten de concerten die ik er normaal al doe zelf extra spelen.
In Sexbierum speel ik met filmbeelden. Ik ben ook betrokken bij een excursiedag langs orgels in Sint Jacobiparochie, Vrouwenparochie en Oudebildtzijl.
Wij hebben nu de middelen om die bijzondere gratis evenementen goed onder de aandacht te brengen."