Naar menu
     
Leeuwarden, Doopsgezinde kerk
   
     
     
     
Najaarsexcursie 19 september 1998
     
     
     
 
1786
De Amsterdamse orgelbouwer Johannes Stephanus Strümphler bouwt een tweeklaviers orgel voor de Doopsgezinde Kerk "De Zon". Bij het samengaan met de gemeente "Bij het Lam" wordt het orgel te koop aangeboden.
 
1812
De Doopsgezinde Gemeente te Leeuwarden maakt gebruik van dit aanbod. Op 13 november betaalt men ƒ 5.676,- voor 'inkoop en onkosten op het orgel' en wordt het, zonder wijzigingen, in Leeuwarden geplaatst door Albertus van Gruisen.
 
1848
Restauratie door de Fa. L. van Dam en Zn. uit Leeuwarden. Er worden wijzigingen in de dispositie doorgevoerd: op het Manuaal een Woudfluit 2' voor de Sexquialter, Cornet III voor de Mixtuur en de Fagot komt te vervallen. Op het Bovenwerk een Fluit d’Amour 4' voor de Quintadeen en voor de Cornet een Carillon.
 
1850
Fa. L. van Dam en Zn. uit Leeuwarden demonteert het orgel i.v.m. de vergroting van de kerkzaal. Het orgel wordt na de verbouw opnieuw opgesteld.
 
1858
Verbouw door de Fa. L. van Dam en Zn. uit Leeuwarden. Zij bouwen feitelijk een nieuw orgel achter het bestaande front, met gebruikmaking van pijpwerk van Strümphler. Er worden wijzigingen aangebracht in de dispositie. Het heeft nu, mede door de aanpassingen uit 1848, een duidelijk Biedermeijer-karakter en wel in die mate dat sindsdien wellicht van een 'Van Dam-orgel' kan worden gesproken.
 
1883
Kleine wijzigingen in de dispositie door de firma Bakker & Timmenga.
 
1911
Kleine wijzigingen in de dispositie door de Fa. L. van Dam en Zn. uit Leeuwarden:
- herstelling, wijziging en schoonmaking
- de mechaniek werd gereviseerd
- het pedaalklavier werd vernieuwd
- de registerknoppen kregen porseleinen naamplaatjes
- de Carillon van het BW werd vervangen door een dubbelkorige Vox Celeste 8'
 
1942-1943
De firma Bakker & Timmenga plaatst een vrij pedaal. De positie van laden, klaviatuur en mechanieken wordt veranderd. Tevens wordt de achterwand verwijderd. De Cornet werd vervangen door een Mixtuur III-IV. Adviseur is J. van Manen te Sneek.
 
1961
Restauratie door J. v.d. Bliek uit Leeuwarden. Het instrument wordt met kracht omgebogen naar een neo-barok klankbeeld. De dispositie wordt op diverse plekken gewijzigd. Adviseur is A.P. Oosterhof.
 
1982
Een onderzoek door adviseur Jan Jongepier leert, dat het orgel aan een grondige restauratie toe is. Aangezien van het oorspronkelijke orgel van Strumphler weinig meer over is, adviseert Jongepier als uitgangspunt te nemen het 'van Dam-orgel', dat in 1858 ontstond.
 
1989/'91
Restauratie door Fa. Bakker en Timmenga uit Leeuwarden:

- De toestand van 1858 wordt hersteld. Het vrij pedaal, geplaatst in 1943, komt te vervallen.
- Binnen de kas, waarvan de achterwand weer wordt hersteld, wordt een Subbas 16' aangebracht voor het pedaal, deels zelfstandig, deels transmissie.
- Het pedaal krijgt een keuzekoppel (koppelen naar I of II naar keuze met één registerknop).
- Van een reconstructie van de doorslaande Klarinet 8' op het Bovenwerk wordt afgezien. In plaats daarvan wordt een opslaande Dulciaan 8' gemaakt, als kopie van de Fagot 16' van het
  van Dam-orgel in de Grote Kerk te Enschede.
Het orgel wordt op vrijdag 27 september 1991 weer in gebruik genomen met een bespeling door adviseur Jan Jongepier.
 
1996-1997
Restauratie, waarbij o.a. de orgelpijpen hun originele kleur terug kregen.

Dispositie

Hoofdwerk, C - g''' Bovenwerk, C - g'''
  Prestant
  (vanaf g)
Bourdon
Prestant
Holpijp
Octaaf
Gemshoorn
Prestant-Quint
Octaaf
  (1786/1991)
Woudfuit
Cornet (vanaf c)
Trompet
  (ged., 1786/1858)
16'

16'
8'
8'
4'
4'
2 2/3'
2'
2'
III st.
8'
    Roerfluit
Violon (ca. 1865)
Viool de Gambe
Salicet
Fluit d'Amour
Quintfluit
  (18e eeuw/1991)
Speelfluit (1858)
Carillon D (1991)
Dulciaan (1991)
8'
8'
8'
4'
4'
3'

2'
II st.
8'
 

Pedaal, C - g Werktuigelijke registers
  Bourdon (1991,
  deels transm.)
16'     Tremulant
Koppel HW - RW
Koppel Ped - HW
Koppel Ped - RW


Toonhoogte: a1 = 435 Hz.
Temperatuur: evenredig zwevend
   



Organist : Jan Jongepier (1941-2011)
Duur : 5 minuten en 5 seconden
Bron : CD Friese Orgelpracht 3
Producent : VLS Records, Beilen





kopieer link naar clipboard