"Nee", zegt Robert Helder, “er is nog weinig veranderd”. De voorzitter van de Vereniging van Orgelbouwers in Nederland (VON) maakt zich zorgen. In september vorig jaar was er een landelijke studiedag over het thema 'Historische orgels op de tocht'. Daar is ruim een half jaar later, inclusief een machtswisseling in Den Haag, nog weinig aan veranderd.
Alde Fryske Tsjerken was bij die bijeenkomsten sprak er bovendien. Ook onze stichting heeft zo z'n uitdagingen als het om kerkorgels gaat, maar die zijn van een andere categorie dan die van de VON.
Wat is volgens de VON de bedreiging voor monumentale kerkorgels? Het begint met ontkerkelijking. Daardoor komen kerken leeg te staan. Die krijgen in veel gevallen een herbestemming en vallen, als ze geen monumentale status hebben, met orgel en al zomaar in particuliere handen. Maar vervolgens is er lang niet altijd passende aandacht voor dat klinkende erfgoed.
"Wat je bij herbestemming ziet is dat de eerste nieuwe eigenaar vaak nog wel oog heeft voor het orgel", vertelt Helder. “Maar bij een volgende overdracht kan het makkelijk misgaan. Dan is het gedaan. Dat is het patroon."" Het lot van minstens honderd monumentale orgels is onzeker, schreef de VON vorig jaar in een discussienota. "Orgels verdwijnen door onkunde, desinteresse en zelfs boze opzet", schreef de vereniging in krasse bewoordingen. Leden van de vereniging stuiten soms zelfs op vernielingen. Helder noemt platgeslagen pijpen als voorbeeld.

Gelukkig zijn de orgelzorgen bij onze stichting niet zo heftig. En onze orgels zijn ook niet in particuliere handen terechtgekomen. Wij stellen vooral de vraag: wie willen onze orgels bespelen? En wie gaan luisteren? Kom maar op!