Leeuwarden, Doopsgezinde kerk
|
||
| Najaarsexcursie 19 september 1998 | ||
| 1786 |
| De Amsterdamse orgelbouwer Johannes Stephanus Strümphler bouwt een tweeklaviers orgel voor de Doopsgezinde Kerk "De Zon". Bij het samengaan met de gemeente "Bij het Lam" wordt het orgel te koop aangeboden. |
| 1812 |
| De Doopsgezinde Gemeente te Leeuwarden maakt gebruik van dit aanbod. Op 13 november betaalt men ƒ 5.676,- voor 'inkoop en onkosten op het orgel' en wordt het, zonder wijzigingen, in Leeuwarden geplaatst door Albertus van Gruisen. |
| 1848 |
| Restauratie door de Fa. L. van Dam en Zn. uit Leeuwarden. Er worden wijzigingen in de dispositie doorgevoerd: op het Manuaal een Woudfluit 2' voor de Sexquialter, Cornet III voor de Mixtuur en de Fagot komt te vervallen. Op het Bovenwerk een Fluit d’Amour 4' voor de Quintadeen en voor de Cornet een Carillon. |
| 1850 |
| Fa. L. van Dam en Zn. uit Leeuwarden demonteert het orgel i.v.m. de vergroting van de kerkzaal. Het orgel wordt na de verbouw opnieuw opgesteld. |
| 1858 |
| Verbouw door de Fa. L. van Dam en Zn. uit Leeuwarden. Zij bouwen feitelijk een nieuw orgel achter het bestaande front, met gebruikmaking van pijpwerk van Strümphler. Er worden wijzigingen aangebracht in de dispositie. Het heeft nu, mede door de aanpassingen uit 1848, een duidelijk Biedermeijer-karakter en wel in die mate dat sindsdien wellicht van een 'Van Dam-orgel' kan worden gesproken. |
| 1883 |
| Kleine wijzigingen in de dispositie door de firma Bakker & Timmenga. |
| 1911 |
|
Kleine wijzigingen in de dispositie door de Fa. L. van Dam en Zn. uit Leeuwarden: - herstelling, wijziging en schoonmaking - de mechaniek werd gereviseerd - het pedaalklavier werd vernieuwd - de registerknoppen kregen porseleinen naamplaatjes - de Carillon van het BW werd vervangen door een dubbelkorige Vox Celeste 8' |
| 1942-1943 |
| De firma Bakker & Timmenga plaatst een vrij pedaal. De positie van laden, klaviatuur en mechanieken wordt veranderd. Tevens wordt de achterwand verwijderd. De Cornet werd vervangen door een Mixtuur III-IV. Adviseur is J. van Manen te Sneek. |
| 1961 |
| Restauratie door J. v.d. Bliek uit Leeuwarden. Het instrument wordt met kracht omgebogen naar een neo-barok klankbeeld. De dispositie wordt op diverse plekken gewijzigd. Adviseur is A.P. Oosterhof. |
| 1982 |
| Een onderzoek door adviseur Jan Jongepier leert, dat het orgel aan een grondige restauratie toe is. Aangezien van het oorspronkelijke orgel van Strumphler weinig meer over is, adviseert Jongepier als uitgangspunt te nemen het 'van Dam-orgel', dat in 1858 ontstond. |
| 1989/'91 |
|
Restauratie door Fa. Bakker en Timmenga uit Leeuwarden: - De toestand van 1858 wordt hersteld. Het vrij pedaal, geplaatst in 1943, komt te vervallen. - Binnen de kas, waarvan de achterwand weer wordt hersteld, wordt een Subbas 16' aangebracht voor het pedaal, deels zelfstandig, deels transmissie. - Het pedaal krijgt een keuzekoppel (koppelen naar I of II naar keuze met één registerknop). - Van een reconstructie van de doorslaande Klarinet 8' op het Bovenwerk wordt afgezien. In plaats daarvan wordt een opslaande Dulciaan 8' gemaakt, als kopie van de Fagot 16' van het van Dam-orgel in de Grote Kerk te Enschede. Het orgel wordt op vrijdag 27 september 1991 weer in gebruik genomen met een bespeling door adviseur Jan Jongepier. |
| 1996-1997 |
| Restauratie, waarbij o.a. de orgelpijpen hun originele kleur terug kregen. |
| Dispositie |
| Hoofdwerk, C - g''' | Bovenwerk, C - g''' | ||||||
|
Prestant (vanaf g) Bourdon Prestant Holpijp Octaaf Gemshoorn Prestant-Quint Octaaf (1786/1991) Woudfuit Cornet (vanaf c) Trompet (gedeeld, 1786/1858) |
16' 16' 8' 8' 4' 4' 2 2/3' 2' 2' III st. 8' |
Roerfluit Violon (ca. 1865) Viool de Gambe Salicet Fluit d'Amour Quintfluit (18de eeuw/1991) Speelfluit (1858) Carillon D (1991) Dulciaan (1991) |
8' 8' 8' 4' 4' 3' 2' II st. 8' |
||||
| Pedaal, C - g | Werktuigelijke registers | ||||||
|
Bourdon (1991, deels transm.) |
16' |
Tremulant Koppel HW - RW Koppel Ped - HW Koppel Ped - RW Toonhoogte: a1 = 435 Hz. Temperatuur: evenredig zwevend |
|||||
| Rondo aus G-dur Justin Heinrich Knecht (1752-1817) |
| Organist | : | Jan Jongepier (1941-2011) |
| Duur | : | 5 minuten en 5 seconden |
| Bron | : | CD Friese Orgelpracht 3 |
| Producent | : | VLS Records, Beilen |